Ζωοδόχος Πηγή-- Παναγία Πορταϊτισσα.

«Χαίροις η ζωηφόρος Πηγή αενάως αναβλύζουσα χάριτας η βρύσις των ιαμάτων.»  

Η Υπεραγία Θεοτόκος τιμάται σήμερα. Με δύο ονομασίες. Σαν Ζωοδόχος Πηγή και σαν Πορταϊτισσα. Εκείνη που δίδει την Ζωή και Εκείνη που φυλάσσει την Ζωή.

Ας ακούσουμε για λίγο τις λέξεις. Ας αφουγκραστούμε το νόημα και την μουσική τους. Τι είναι η πηγή;

Είναι εκείνη που δέχεται μα και που δίδει.

Δέχεται το νερό, τον όμβρο, την βροχή δηλαδή, φυλάσσει μέσα στον κόρφο της τον υδάτινο πλούτο και έτσι ευεργετικά αποδίδει, αναβλύζει πάνω στο φως το νερό, δροσιά για όλους. Ζωή. Αποδίδει αενάως δίχως να εξαντλείται. Αποδέχεται σαν κόρφος μυστικός. Αποδέχεται με το ιδού η δούλη σου την χάρη του Αγίου Πνεύματος και γίνεται Θεοτόκος. Και Ζωοδόχος.

Πόσο όμορφα ο μελωδός ταυτίζει την Θεοτόκο με το ύδωρ της Πηγής, με Ωκεανό νοητό, με τα ρείθρα του Νείλου. Με την αφθονία και το ανεξάντλητο. Μάνα και Μάννα. Η τρέφουσα και η Τρεφόμενη. Και ιαματική. Προς πάντας. Με την ανεξικακία μίας πηγής, με το αδιάκριτο της βροχής.

Και εκεί, στο μυροβλύζον Όρος της Παναγίας, εις το Άγιον Όρος, όπου οι καρδιές και τα στόματα των μοναχών αενάως, σαν πηγές και κείνοι ακένωτοι δοξάζουν το όνομα Της, εκεί της προσδίδουν άλλη μιαν ονομασία. Με δικό της θέλημα την λένε Πορταϊτισσα.

Εάν το Άγιον Όρος είναι ο Δρόμος, εκείνη είναι η Πόρτα.

Φύλακας μα και δίοδος. Και δείκτης. Λέγει η ίδια η Παναγία. Θα μείνω εδώ, στην θήρα της Μονής των Ιβήρων, φύλακας των ψυχών και των σωμάτων, εσάς των Μοναχών. Φύλακας των ορίων του Αγίου Όρους. Ποτέ δεν θα σας εγκαταλείψω. Μα εάν εγώ λείψω από αυτήν μου την θέση, τότε φύγετε και εσείς, από τα αγιασμένα χώματα.

Σκορπισθείτε όπου γης. Γίνετε εσείς πηγές σωτηρίας.

Βλέπετε τι θα πει Πορταϊτισσα;

Είναι το όριο. Το σύνορο. Ο δείκτης. Η Μάνα. Εισάγει εις σωτηρία και εξάγει εις την ζωή.

Βλέπετε τι θα πει Πηγή;

Ζωοδόχος και ζωοδότης. Μόνο στο Πρόσωπο Της Υπεραγίας Θεοτόκου αυτές οι δύο έννοιες μπορούν να ταυτιστούν. Και δεν γίνεται οι δύο αυτές έννοιες να γιορταστούν σε πιο κατάλληλο χρόνο από την Αναστάσιμο εβδομάδα, στην Διακαινήσιμο.

Στην Καινή εβδομάδα που σαν μια ημέρα, όλη είναι ένα Πάσχα, μια Κυριακή, ένας χρόνος.

Αυτή η εβδομάδα έχει μια θαυμαστή ενότητα. Την ενότητα της όγδοης ημέρας. Της καινής, της καινούργιας της Αναστάσιμης ζωής. Μοιάζει αλληγορικά με την ανακαίνιση που φέρνει η ροή των υδάτων, με την δίοδο που δείχνει η Πόρτα.

Με Το Πάσχα.

Το Πέρασμα.

Από την Αίγυπτο των παθών στη Γη της Επαγγελίας.

Από τον θάνατο στην ζωή.

Από το πεπερασμένο στο αιώνιο.

Παναγία Πορταΐτισσα: Η θαυματουργή εικόνα της Ι.Μ. Ιβήρων.

 

Στη Μονή Ιβήρων βρίσκεται ένα από τα σημαντικότερα κειμήλια της Αθωνικής Πολιτείας και της Ορθοδοξίας, η Παναγία η Πορταΐτισσα με την απίστευτη ιστορία της.

Σύμφωνα με την παράδοση αλλά και μαρτυρίες, η εικόνα ανήκε σε μια οικογένεια που ζούσε στη Νίκαια της Μικράς Ασίας τον 8ο αιώνα. Το 829 μεσούσης της «εικονομαχίας» η γυναίκα που την είχε αναγκάστηκε να την ρίξει στην θάλασσα για να μην καταστραφεί από τους εικονομάχους.

Επί 170 χρόνια η εικόνα ήταν χαμένη. Μέχρι το 1004. Τότε καλόγεροι της Μονής Ιβήρων είδαν στην θάλασσα ένα φως. Το φως αυτό ήταν ορατό κι από άλλες Μονές.

Περίεργοι να δουν τι συμβαίνει στη θάλασσα πολλοί μοναχοί μπήκαν στις βάρκες και πήγαν προς το φως, όπου διέκριναν μια εικόνα. Όσο πλησίαζαν όμως η εικόνα απομακρυνόταν. Αδυνατώντας να την πλησιάσουν, επέστρεψαν στη Μονή Ιβήρων όπου προσευχήθηκαν.

Η απάντηση του Θεού δόθηκε μέσω ενός ασκητή, του Γαβριήλ ο οποίος λένε πως άκουσε τη φωνή της Παναγίας να του δίνει συγκεκριμένες εντολές.

«Πήγαινε στο Μοναστήρι σου και πες στον ηγούμενο ότι ήρθα για να τους δώσω την εικόνα μου. Μετά, βάδισε στη θάλασσα, για να γνωρίσουν όλοι την αγάπη και πρόνοια που έχω στο Μοναστήρι σας.» Έτσι κι έγινε.

Ο Γαβριήλ πήγε στη θάλασσα και η εικόνα τον πλησίασε. Επί τρία μερόνυχτα οι Μοναχοί έψαλλαν δοξολογίες προς την Παναγία για το Θαύμα, το οποίο όμως δεν είχε ολοκληρωθεί.

Η εικόνα μεταφέρθηκε στο καθολικό της Μονής Ιβήρων. Παραδόξως όμως χανόταν και εμφανιζόταν στην πόρτα της Μονής.

Οι μοναχοί την επέστρεφαν στο καθολικό και η ιστορία επαναλαμβανόταν.

Μέχρι που ο Γαβριήλ άκουσε ξανά τη φωνή της Παναγίας «Πες στον ηγούμενο να παύσετε να με πειράζετε, διότι δεν ήρθα στο Μοναστήρι για να με φυλάτε σεις, αλλά ήρθα για να γίνω εγώ φύλακας και φρουρός σας και σ’ αυτήν και στην μέλλουσα ζωή. Και όσοι θα ζήσουν με ευλάβεια και φόβο Θεού και δεν αμελούν στην απόκτηση των αρετών, και τελειώσουν την πρόσκαιρη ζωή τους σ’ αυτόν τον τόπο, ας έχουν θάρρος και να μη φοβούνται την κόλαση διότι αυτή τη χάρη ζήτησα από τον Θεό και Υιό μου και την πήρα. Ως επιβεβαίωση των λόγων μου σας δίνω αυτό το σημείο: Όσο βλέπετε την εικόνα μου στο Μοναστήρι σας, δεν θα λείψει απ’ το Όρος τούτο η χάρις και το έλεος του Υιού μου και Θεού» (ε’ 143).

Με εντολή του τότε Ηγουμένου, κτίστηκε ειδικό παρεκκλήσιο έξω από την πόρτα της Μονής και εκεί απέθεσαν την ιερή εικόνα.

Μέσα σε κλίμα Αναστάσιμης χαράς και συμφώνως προς την Αγιορείτικη Παράδοση εορτάζεται την Τρίτη της Διακαινησίμου, η κατά θαυμαστό τρόπον εύρεση της θαυματουργού εικόνας της Παναγίας της Πορταϊτίσσης.

Θαύματα και θρύλοι

Από το 1004 που βρέθηκε μέχρι σήμερα η εικόνα της Παναγίας δεν έχει βγεί ποτέ από το Άγιον Όρος. Ο θρύλος λέει πως όσο η εικόνα παραμένει στη θέση της το Άγιον Όρος θα είναι άτρωτο.

Άλλος θρύλος λέει πως όταν η εικόνα χαθεί θα είναι σημάδι ότι πλησιάζει η Δευτέρα Παρουσία.

Μάρτυρες των θαυμάτων της Παναγίας είναι τα δεκάδες πολύτιμα αφιερώματα. Εγκόλπια αρχιερέων, μετάλλια πρωταθλητών και ολυμπιονικών αλλά και παράσημα ηρώων, κοσμούν το εικόνισμα Της.

Για τους Αγιορείτες και ειδικότερα για τους Ιβηρίτες η Παναγία η Πορταΐτισσα είναι κάτι παραπάνω από ένα απλό εκκλησιαστικό κειμήλιο είναι η ζωντανή παρουσία της Θεοτόκου ανάμεσά τους.

Όπως λένε οι Μοναχοί, την εποχή που στη Μεσόγειο δρούσαν πειρατικοί στόλοι, η Μονή των Ιβήρων έγινε στόχος του Άραβα πειρατή Ραχάι. Η παράδοση λέει πως όταν οι πειρατές πλησίασαν τη Μονή για να την λεηλατήσουν δεν τα κατάφεραν.

Επιστρέφοντας στο πλοίο είπαν στον Ραχάι πως μια γυναίκα τους είχε εμποδίσει. Ο ίδιος δοκίμασε να δείξει στους άνδρες του πως όλα ήταν της φαντασίας τους. Φθάνοντας στη Μονή, είδε μπροστά του την εικόνα της Παναγίας. Τότε έβγαλε το ξίφος του και τη χτύπησε στο πρόσωπο. Παραδόξως το εικόνισμα άρχισε να αιμορραγεί στο σημείο που χτυπήθηκε.

Το σημάδι στο εικόνισμα όπως και το αίμα που έχει ξεραθεί με τα χρόνια, φαίνονται.

Τότε ο πειρατής, κατάλαβε πως δεν είχε να κάνει με κάτι άψυχο. Οι αγιορείτικες παραδόσεις τον θέλουν να μένει στη Μονή των Ιβήρων, όπου βαπτίστηκε Χριστιανός και έγινε μοναχός.

Του έδωσαν το όνομα Δαμασκηνός, αλλά εκείνος θέλοντας να ταπεινωθεί ζητούσε από τους ανθρώπους να τον φωνάζουν Βάρβαρο. Έζησε όλη του τη ζωή μπροστά από την εικόνα της Παναγίας.

Η Εκκλησία τον ανακήρυξε Άγιο, όχι όμως με το βαπτιστικό του όνομα αλλά ως «Άγιο Βάρβαρο». Γιορτάζει στις 15 Μαΐου.

Η Κυριακή του Πάσχα.

 

«Αύτη η κλητή και αγία ημέρα, η μία των Σαββάτων, η βασιλίς και κυρία, εορτή εορτών και πανήγυρις εστί πανηγύρεων!…» ψάλλουμε στην ογδόη ωδή του πασχαλιάτικου Όρθρου. Η Κυριακή του Πάσχα ονομάζεται «πανήγυρις πανηγύρεων». Θα ήταν θεολογικά ανακριβές να πούμε ότι το Πάσχα είναι, κατά τρόπο απόλυτο, η μεγαλύτερη από τις γιορτές της Χριστιανοσύνης. Είναι βέβαια σπουδαιότερη από τα Χριστούγεννα ή τα Θεοφάνια, δεν μπορούμε όμως να πούμε ότι η Πεντηκοστή είναι λιγότερο σημαντική από την Ανάσταση. Ωστόσο οι Πασχάλιες πανηγύρεις -και εδώ πρέπει στην Κυριακή του Πάσχα να συνδέσουμε και τη Μεγάλη Πέμπτη και την Μεγάλη Παρασκευή- δίνουν στο Μυστήριο των Χριστουγέννων το πλήρωμα του περιεχομένου τους και αποτελούν το αναγκαίο προοίμιο της Πεντηκοστής. Το Πάσχα είναι λοιπόν το κέντρο, η καρδιά και ο πυρήνας του εκκλησιαστικού έτους. Από την ημερομηνία αυτή εξαρτάται όλος ο λειτουργικός κύκλος, επειδή από αυτή καθορίζονται όλες οι κινητές γιορτές του ημερολογίου. Η Ανάσταση του Χριστού διακηρύσσεται με κάθε επισημότητα κατά τον Όρθρο της Κυριακής του Πάσχα, μια ακολουθία που τελείται είτε την Κυριακή το πρωί πολύ νωρίς, είτε κατά τα μεσάνυχτα του Μεγάλου Σαββάτου. Πριν αρχίσει η ακολουθία ο κεντημένος «Επιτάφιος», που είχε τοποθετηθεί πάνω στο ανθοστόλιστο κουβούκλιο του Επιταφίου στο μέσον του ναού, μεταφέρεται στο ιερό και τοποθετείται στην Αγία Τράπεζα. 1

Μετά από τον κανόνα με τις εννέα ωδές που ψάλλονται και απόψε, ο προεξάρχων επίσκοπος ή ιερέας εμφανίζεται στην Ωραία Πύλη. Κρατά ένα αναμμένο κερί, ενώ ο χορός ψάλλει το· «Δεύτε λάβετε φως εκ του ανεσπέρου φωτός και δοξάσατε Χριστόν τον αναστάντα εκ νεκρών» . Για άλλη μία φορά η Εκκλησία της Ανατολής μας παρουσιάζει το μυστήριο της χριστιανικής μας πίστης ως μυστήριο του Φωτός. Εκείνο το Φως, του οποίου τη γέννηση υπέδειξε το άστρο της Βηθλεέμ, έλαμψε ανάμεσά μας με μια λάμψη διαρκώς αυξανόμενη· το σκότος του Γολγοθά δεν μπόρεσε να το σβήσει. Ξαναφέγγει τώρα ανάμεσα μας και όλα αυτά τα αναμμένα κεριά που κρατούν στα χέρια τους οι πιστοί μαρτυρούν τον θρίαμβό Του. Με τον τρόπο αυτό δηλώνεται η βαθιά πνευματική σημασία του Πάσχα. Η σωματική ανάσταση του Χριστού θα ήταν για μας χωρίς σημασία, αν το φως του Χριστού δεν καταύγαζε ταυτοχρόνως και το εσωτερικό μας. Δεν μπορούμε να γιορτάσουμε επάξια την Ανάσταση του Χριστού, αν μέσα στην ψυχή μας το φως που έφερε ο Σωτήρας μας δεν νικήσει εντελώς το σκοτάδι των αμαρτιών μας. Σχηματίζεται πομπή η οποία βγαίνει από το ιερό και σταματά έξω από την εκκλησία, μπροστά στην είσοδο. Διαβάζουν τότε το Ευαγγέλιο της Αναστάσεως από τον ευαγγελιστή Μάρκο (16: 1-8) και στη συνέχεια ψάλλουν το μεγαλόπρεπο θριαμβευτικό αντίφωνο του Πάσχα: «Χριστός ανέστη εκ νεκρών, θανάτω θάνατον πατήσας και τοις εν τοις μνήμασι ζωήν χαρισάμενος». Το αντίφωνο αυτό επαναλαμβάνεται πολλές φορές. Όταν η πομπή επιστρέψει στον ναό, ψάλλεται ο Αναστάσιμος Κανόνας που αποδίδεται στον άγιο Ιωάννη τον Δαμασκηνό:

 «Αναστάσεως ημέρα, λαμπρυνθώμεν λαοί…»

«Φωτίζου, φωτίζου, η Νέα Ιερουσαλήμ…»

«Ω, Πάσχα το μέγα και ιερώτατον, Χριστέ…»

 Οι πιστοί ασπάζονται ο ένας τον άλλον. Ο χαιρετισμός είναι «Χριστός Ανέστη! Αληθώς Ανέστη!».

 Ο Όρθρος ακολουθείται από τη Θεία Λειτουργία του Χρυσοστόμου. Το αποστολικό ανάγνωσμα από τις Πράξεις των Αποστόλων αναφέρεται στο γεγονός της Αναστάσεως: Στους αποστόλους ο Αναστημένος «παρέστησεν εαυτόν ζώντα μετά το παθείν αυτόν εν πολλοίς τεκμηρίοις». Ίσως μας φανεί παράξενο ότι το Ευαγγέλιο δεν είναι μία ακόμη διήγηση της Αναστάσεως. Η Εκκλησία στην εορτή του Πάσχα επιλέγει την αρχή τού κατά Ιωάννην Ευαγγελίου: «Εν αρχή ην ο Λόγος…». Ίσως ο λόγος αυτής της επιλογής να είναι η προτίμηση των Ελλήνων χριστιανών για ό,τι συμβαίνει «εν πνεΰματι» -πέρα από την κατά σάρκα ανάσταση του Χριστού- υπάρχει η νίκη του φωτός επί του σκότους. Διότι ο στίχος «και το φως εν τη σκοτία φαίνει και η σκοτία αυτό ου κατέλαβε» δεν σημαίνει ότι το σκότος δεν δέχθηκε το φως, αλλά μάλλον ότι το σκότος στάθηκε ανίκανο να ελέγξει και να σβήσει το φως , αυτό το φως του οποίου τον θρίαμβο βλέπουμε σήμερα. «Και εθεασάμεθα την δόξαν αυτού…» Ίσως, επίσης, επειδή η γιορτή αυτή μιλά περισσότερο στην ψυχή των χριστιανών της Ανατολής, θέλησε η Εκκλησία να τους δώσει αυτή τη συγκλονιστική περικοπή από το τέταρτο Ευαγγέλιο, ως επιτομή ολόκληρου του χριστιανικού μηνύματος. Στο τέλος της Λειτουργίας διαβάζεται η ωραία Ομιλία που αφιερώνει ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος στο Άγιο Πάσχα. Παραθέτουμε αποσπασματικά κάποιες φράσεις: «…Ει τις από της πρώτης ώρας ειργάσατο, δεχέσθω σήμερον το δίκαιον όφλημα… ει τις μετά την έκτην έφθασε, μηδέν αμφιβαλλέτω, και γάρ ουδέν ξημιούται.

 Ει τις υστέρησεν εις την ενάτην προσελθέτω μηδέν ενδοιάζων. Ει τις εις μόνην έφθασε την ενδεκάτην, μη φοβηθή την βραδύτητα. Φιλότιμος γαρ ων ο Δεσπότης, δέχεται τον έσχατον καθάπερ και τον πρώτον… εισέλθετε πάντες εις την χαράν του Κυρίου ημών… εγκρατείς και ράθυμοι την ημέραν τιμήσατε, νηστεύσαντες και μη νηστεύσαντες, ευφράνθητε σήμερον… πάντες απολαύσατε του συμποσίου της πίστεως…

Μηδείς οδυρέσθω πταίσματα, συγγνώμη γαρ εκ του τάφου ανέτειλε…»

Αυτά τα υπέροχα λόγια δημιουργούν ένα πρόβλημα: Ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος μοιάζει να θεωρεί ίσους εκείνους που έχουν πνευματικά προετοιμαστεί για την εορτή με όλους εκείνους που έμειναν απροετοίμαστοι. Καλεί και τους μεν και τους δε. Μιλά σαν να μην υπάρχει καμία διαφορά ανάμεσά τους, σαν να δέχονται όλοι την ίδια Χάρη. Και όμως, ξέρουμε ότι τη Χάρη της Αναστάσεως την απολαμβάνουν εκείνοι που σήκωσαν και τον Σταυρό Του και πέθαναν μαζί Του. Ξέρουμε ότι η οδύνη της Μεγάλης Παρασκευής είναι απαραίτητη προϋπόθεση για τη χαρά του Πάσχα. Αυτό είναι αλήθεια. Ωστόσο ο Κύριος μας, μέσα στο μέγα Του έλεος, επιφυλάσσει απόψε στον εαυτό Του το δικαίωμα να ανατρέψει την τάξη των πραγμάτων. Αποκάλυψε στους αποστόλους τον θρίαμβό Του, πριν τους συνδέσει με το Πάθος Του. Όλοι, εκτός από έναν, Τον εγκατέλειψαν κατά τις οδυνηρές ώρες του Γολγοθά, κι όμως τους δέχεται απευθείας στη χαρά της Αναστάσεώς Του. Αυτό δεν σημαίνει ότι άλλαξε η οικονομία της σωτηρίας μας: χωρίς τον Σταυρό η δόξα της Αναστάσεως δεν μπορεί να γίνει δική μας. Αλλά ο Σωτήρας οικονομεί την αδυναμία των μαθητών Του. Τους χαρίζει σήμερα τη χαρά του Πάσχα, παρότι είναι τόσο λίγο προετοιμασμένοι γι’ αυτή. Αργότερα, αύριο, θα τους μυήσει και στο Πάθος: «Ότε ης νεώτερος, εζώννυες εαυτόν και περιεπάτεις όπου ήθελες, όταν δε γηράσεις, εκτενείς τας χείρας σου, και άλλος σε ζώσει και οίσει όπου ου θέλεις».

Το λέει στον Πέτρο ο Κύριος, όταν εμφανίστηκε στους αποστόλους στην όχθη της λίμνης της Γαλιλαίας. μετά την Ανάσταση. Και ο ευαγγελιστής μας εξηγεί το νόημα της φράσης: «Το είπε αυτό, για να δείξει με ποιο θάνατο θα δοξάσει τον Θεό». Ο Πέτρος και οι άλλοι απόστολοι θα μετάσχουν, με το μαρτύριο τους, στο Πάθος του Διδασκάλου τους, αλλά μόνον αφού γίνουν κοινωνοί της δυνάμεως της Αναστάσεως. Κατά τον ίδιο τρόπο λειτουργεί ο Κύριός μας και με εμάς.

Απέχουμε πολύ -τουλάχιστον οι περισσότεροι από εμάς- από του να έχουμε πιει το ποτήρι του Πάθους. Δεν βοηθήσαμε τον Ιησού να σηκώσει τον Σταυρό Του. Δεν συσταυρωθήκαμε μαζί Του. Την ώρα της αγωνίας Του κοιμόμασταν. Τον εγκαταλείψαμε. Τον αρνηθήκαμε με τις ποικίλες αμαρτίες μας.

Κι όμως, παρά την ελάχιστη ετοιμασία μας, παρά το ότι δεν είμαστε καθαροί, ο Ιησούς μας προσκαλεί να εισέλθουμε στην Πασχαλιά χαρά.

Αν ανοίξουμε ειλικρινά την καρδιά μας στη συγγνώμη που ανέτειλε από τον Τάφο Του. Αν αφήσουμε να την πλημμυρίσει το Φως της Αναστάσεως, αν προσκυνήσουμε την παρουσία του Αναστάντος, θα δεχθούμε κι εμείς τη δύναμη της Αναστάσεως, την οποία το δώρο της Πεντηκοστής θα τελειοποιήσει.

Τότε και μόνο τότε θα καταλάβουμε το νόημα του Σταυρού και θα μπορέσουμε να διεισδύσουμε, όσο μας επιτρέπουν οι φτωχές μας δυνάμεις, στο Μυστήριο του Πάθους. Να λοιπόν πως εξηγείται η έκκληση του Χρυσοστόμου, ή μάλλον η υπόσχεσή του, σε όσους δεν είναι έτοιμοι, στους «μη νηστεύσαντες».

Η Εκκλησία έκανε μια θαυμάσια επιλογή εντάσσοντας αυτή την ομιλία στην ημέρα του Πάσχα. Ας την ξαναδιαβάσουμε, δεν θα βρούμε για τη σημερινή μέρα καλύτερο υλικό για στοχασμό.

(Lev Gillet, ενός Μοναχού της Ανατολικής Εκκλησίας, «Πασχαλινή κατάνυξη»,( εκδ. Ακρίτας)

Δεύτε λάβετε φως εκ του ανεσπέρου φωτός….

Μέσα στο ζοφερό σκοτάδι που αγκαλιάζει την ανθρώπινη ύπαρξη, στα μεσάνυκτα του πόνου, της αρρώστιας, της ανέχειας, της αδικίας, της απογνώσεως, η Εκκλησία προσκαλεί: «Δεύτε λάβετε φως εκ του ανεσπέρου φωτός….» Χριστός Ανέστη!

Όσο κι αν φαίνονται παράλογα και οδυνηρά όσα συμβαίνουν γύρω μας και μέσα μας, υπάρχει ωστόσο νόημα στην ανθρώπινη ζωή. Η δικαιοσύνη και η αγάπη του Θεού πήραν την πιο θριαμβευτική έκφρασή τους με την ανάσταση του Χριστού, καταργώντας τη δεσποτεία του μίσους και του θανάτου. Εδώ κορυφώνεται το αιώνια πασχαλινό μήνυμα του Ευαγγαλίου.

Ο Θεός «εγείρας αυτόν (Χριστόν) εκ νεκρών», «εκάθισεν εν δεξιά αυτού εν τοις επουρανίοις, υπεράνω πάσης αρχής και εξουσίας και δυνάμεως και κυριότητος και παντός ονόματος ονομαζομένου ου μόνον εν τω αιώνι τούτω, αλλά και εν τω μέλλοντι και πάντα υπέταξεν υπό τους πόδας αυτού» (Εφες.1:20-22) Όλες οι άλλες εξουσίες και αρχές του κόσμου τούτου, όσο κι αν παρουσιάζονται κατά καιρούς σκληρές και ακαταγώνιστες, τελικά είναι εύθραυστες και εφήμερες.

Στον Αναστάντα, λοιπόν, Κύριο στηριχθείτε με εμπιστοσύνη απόλυτη. Ενωθείτε με Αυτόν σε κοινωνία μυστηριακή με το βάπτισμα και τη Θεία Ευχαριστία, γινόμενοι συμμέτοχοι στο θάνατο, την ταφή και την Ανάστασή Του. Αυτό το λυτρωτικό μυστήριο του Πάσχα ζούμε εν χαρά οι πιστοί και προγευόμαστε την αιώνια ζωή που μας χάρισε με το Πάθος και την Ανάστασή Του.

«Δεύτε λάβετε φως εκ του ανεσπέρου φωτός» και δεχθείτε το μυστικό μήνυμα του Πάσχα. Τα πασχαλινό φως αποκαλύπτει τη σταθερή σχέση  Αναστάσεως και Σταυρώσεως και μας προσκαλεί να αποδεχθούμε τη λογική της εκούσιας θυσίας, ως μορφή ζωής, που νικά κάθε είδους θάνατο. Κάθε ειλικρινής θυσία, που γίνεται με ανιδιοτελή αγάπη, αποκτά αναστάσιμο. Δίνει πασχαλινό νόημα στην ανθρώπινη ύπαρξη. Η Ανάσταση δεν είναι κάτι που έρχεται μετά τον σταυρό. Η Ανάσταση βρίσκεται μέσα στον σταυρό, όταν τον δεχόμαστε, ελεύθερα, όπως ο Χριστός, από αγάπη για τον Θεό και του συνανθρώπους μας. Γι αυτό και όλοι, όσοι Τον ακολούθησαν μα συνέπεια και αφοσίωση, έζησαν τις πιο μεγάλες δυσκολίες, συμφορές και στερήσεις, ακόμη και το μαρτύριο, μέσα σ’ αυτή τη σταυροαναστάσιμη ευφροσύνη. Τούτη τη χαρά που καμιά στέρηση, κανείς διωγμός, καμιά συκοφαντία και κανείς κατατρεγμός δεν μπόρεσε να τους την αφαιρέσει, καθώς αγκάλιαζαν τον σταυρό τους με το βλέμμα στον Αναστάντα Χριστό.

«Δεύτε λάβετε φως εκ του ανεσπέρου φωτός…»

Ένα φως, που δεν προορίζεται αποκλειστικά για μερικούς εκλεκτούς ανθρώπους η λαούς, ούτε περιορίζεται μόνο σ’ αυτούς αλλά που θα πρέπει να αγκαλιάσει τους πάντες, χωρίς διακρίσεις εθνών, φυλών χρωμάτων, καταγωγής.

Ο Αναστάς εκ νεκρών, Αυτός που είναι το φως, που «φωτίζει πάντα άνθρωπον ερχόμενον εις τον κόσμον», μεταμορφώνει τα πάντα, κάθε μορφή ζωής, σχέσεων και εξελίξεως. Με την έγερση Του, «το ανθρώπινον σύμπαν των του Άδου απάρας πυθμένων εις ουρανούς ανεβίβασεν».

Όλοι οι άνθρωποι, όλοι οι λαοί έχουν δικαίωμα στη νίκη, στην αγάπη, στη χαρά της Αναστάσεως. Και η Εκκλησία, εκστατική μπροστά στις παγκόσμιες διαστάσεις του γεγονότος, ψάλλει: «Η ανάσταση σου Χριστέ Σωτήρ, εφώτισεν την  οικουμένην», «Πεφώτισται τα σύμπαντα τη Αναστάσει σου, Κύριε».

Ολόκληρη η κτίση αποκτά νέο φως: «Νυν πάντα πεπλήρωται φωτός, ουρανός τε και γη και τα καταχθόνια».

Μακ. Αναστασίου Αρχιεπισκόπου Τιράνων και πάσης Αλβανίας.

Νυν πάντα πεπλήρωται φωτός. (εκδ. Μαΐστρος σελ. 53-56)

Αναστάσιμο μήνυμα του Αρχιεπισκόπου Αθηνών Ιερωνύμου Β΄.

 

ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΙΕΡΟ ΚΛΗΡΟ ΚΑΙ ΤΟ ΧΡΙΣΤΕΠΩΝΥΜΟ ΠΛΗΡΩΜΑ ΤΗΣ ΘΕΟΣΩΣΤΟΥ ΙΕΡΑΣ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΗΣ ΑΘΗΝΩΝ

ΑΓΙΟΝ ΠΑΣΧΑ 2026

Αδελφοί μου και παιδιά μου εν Κυρίω αγαπητά, Χριστός Ανέστη!

Ζούμε σε καιρούς όπου ο άνθρωπος δοκιμάζεται τόσο από τον φόβο που γεννά η ανασφάλεια του κόσμου, όσο και από την αβεβαιότητα της σημερινής εποχής: πόλεμοι, συγκρούσεις, ταραχές και απειλές σκοτεινιάζουν τον ορίζοντα και βαραίνουν την καρδιά πολλών. Η αγωνία για το μέλλον γίνεται συχνά σιωπηλή κραυγή μέσα στην ανθρώπινη ύπαρξη.

Μέσα σε αυτήν την πραγματικότητα, ο άνθρωπος αναζητεί πάλι σημεία προσανατολισμού· αναζητεί κάτι σταθερό, κάτι αληθινό, κάτι που να δίδει νόημα και ελπίδα. Και εκεί ακριβώς επανέρχονται τα σύμβολα, όχι ως απλά σχήματα ή ιστορικά κατάλοιπα, αλλά ως ζωντανές μαρτυρίες νοήματος και ζωής.

Το σύμβολο δεν είναι ποτέ κλειστό στον εαυτό του· πάντοτε δείχνει πέρα από το ορατό. Ενώνει το παρόν με το βάθος της μνήμης και στηρίζει την πορεία του ανθρώπου προς το μέλλον. Όταν όμως αποκοπεί από την αλήθεια που φέρει, όταν χρησιμοποιηθεί ως όπλο ή ως μέσον επιβολής, τότε χάνει την δύναμή του και παραμορφώνεται.

Για την Εκκλησία τα σύμβολα δεν είναι ιδεολογικά εμβλήματα, αλλά φορείς ζωής. Το βαθύτερο νόημα του Σταυρού δεν είναι η δύναμη, αλλά η θυσιαστική του αγάπη. Γι’ αυτό και ο Σταυρός, το Άγιο Φως, η Ανάσταση δεν επιβάλλονται, αλλά προσκαλούν. Δεν χωρίζουν, αλλά ανοίγουν δρόμο κοινωνίας.

Προς όλους εκείνους που φοβούνται, που ανησυχούν, που βλέπουν τον κόσμο να γίνεται ασταθής και επικίνδυνος, η Εκκλησία δεν έχει να προσφέρει ψευδαισθήσεις, αλλά ελπίδα αληθινή ότι:

– το κακό δεν έχει τον τελευταίο λόγο,

– η βία δεν μπορεί να καταργήσει την αγάπη,

– καμία σύγκρουση δεν μπορεί να σβήσει το Φως που ανατέλλει από τον Τάφο και να επισκιάσει το γεγονός της Ανάστασης του Χριστού και

– η αληθινή ασφάλεια του ανθρώπου εδράζεται στην βεβαιότητα ότι ο Θεός παραμένει παρών μέσα στην ιστορία.

Γι’ αυτό και οφείλουμε να διαφυλάξουμε τα σύμβολά μας ως γέφυρες ελπίδος, νοήματος και συμφιλίωσης, γενόμενοι και εμείς φορείς του φωτός και της ειρήνης, δηλαδή της Ανάστασης, όπου κι αν βρισκόμαστε.

Σας εύχομαι πατρικά η χάρις του Αναστάντος Κυρίου να στηρίζει τις καρδιές σας, να διαλύει τον φόβο και να χαρίζει ειρήνη στον κόσμο και στην ύπαρξη του καθενός μας.

ΑΛΗΘΩΣ ΑΝΕΣΤΗ Ο ΚΥΡΙΟΣ!

Ο ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΣ

† ο Αθηνών Ιερώνυμος Β΄

 

Σήμερον κρεμάται επί ξύλου.....

 

«Σήμερον κρεμάται επί ξύλου ο εν ύδασι την γην Κρεμάσας»

 

Σήμερα ανάμεσα μας πορεύεται ένας Σταυρός. Ένας Σταυρός. Που αναζητά το Τίμιο Σώμα του Θεού για να σωθεί.

Ο Σταυρός είναι ο Κόσμος, είναι η υλική υπόσταση του Κόσμου, το ξύλο που Κρύβει την ζωή, που αναγεννά και αναγεννάτε. Επάνω σ αυτό το ξύλο, τον γήινο κόσμο απλώνει το κάθε ανθρώπινο κορμί τον δικό του πόνο και μόχθο. Την δικιά του ελπίδα. Και τα όνειρα. Για να έλθουν τα Καρφιά, οι ήλοι. Στα χέρια και τα πόδια. Να μας καθηλώσουν. Αυτή είναι η Σάρκα μας. Αυτός είναι ο υλικός μας κόσμος.

Περιορισμένος. Μέσα σε Όρια. Πόνος και Θάνατος. Αυτόν τον Σταυρό, τον σταυρό μας συναντά απόψε και ο Χριστός. Αυτός που μας αγάπησε τόσο ώστε να μας ακολουθήσει και σ αυτήν μας την πορεία. Την πορεία της σκλαβιάς μας. Του υλικού μας Σταυρού.

Μόνο που Εκείνος αφήνετε εκούσια. Από Αγάπη. Και θα υψωθεί επί του Σταυρού εκούσια. Με την θέληση Του. .Και με την ύψωση Του, με την Θυσία, θα μας οδηγήσει στην Ελευθερία. Γιατί ο δρόμος για την Σωτηρία είναι η Ελευθερία. Και ο δρόμος για την Ανάσταση περνάει από την Σταύρωση. Αυτήν όμως την Σταύρωση, όχι την καθημερινή μας σταύρωση των επιθυμιών μας, αλλά σε εκείνη της Θυσίας και της Αγάπης.

Όχι πάνω στον σταυρό της σάρκας μας αλλά πάνω στον Τίμιο Σταυρό της Ύψωσης.

Δηλαδή της Προσφοράς.

Δηλαδή του Χριστού.

Την Αγία και Μεγάλη Πέμπτη.

 

«Πού έστι το κατάλυμα, όπου το Πάσχα μετά των Μαθητών μου φάγω;».

Απόψε εδώ, δεν τελούμεν ιεροτελεστίαν ιστορικής μνήμης.

Δεν συναντώμεθα σαν σε οποιαδήποτε κοινωνική συνάθροιση, λίγο από συνήθεια, λίγο από έθιμο ή απλά γιατί έτσι κάνουν οι άλλοι. Μα, αναβαπτιζόμεθα και ανανεώνουμε το μυστικό βίωμα της Εκκλησίας, την συνάντηση μας με τον Χριστό, ενώπιος ενωπίω.

Εδώ, αδελφοί μου, στον Ιερό Ναό, αναγνωρίζουμε τα γεγονότα. Την πορεία του Πάθους. Και έτσι αναγνωρίζουμε τον εαυτό μας. Απ’ όταν ήμασταν παιδιά, κάθε Μ. Πέμπτη, συναντώμεθα εδώ στην Εκκλησία με τον εαυτό μας, γνώριμοι με γνώριμους, αντιμετωπίζουμε το Πάθος. Και ο χώρος ταιριάζει. Εδώ η Αγία Τράπεζα, ο Μυστικός Δείπνος, εδώ ο Σταυρός, ο Γολγοθάς, ο Άννας και ο Καϊάφας, ο Ιούδας και ο Πέτρος. Ετούτο είναι το «ανώγαιον μέγα εστρωμένον» όπου βαπτισθήκαμε, τελέσαμε μυστήρια γάμων και αν θέλει ο Θεός θα τελειώσουμε την επίγεια πορεία μας.

Και εδώ απόψε προσκεκλημένοι του Χριστού, στο τραπέζι της χαράς Του.

Γιατί ήλθαμε κι εφέτος;

Γιατί διψάει η ψυχή μας!

Γιατί ήλθαμε και εφέτος;

Γιατί αγαπούμε τον Χριστό!

Καθήμενοι εδώ περιμένουμε να τον ιδούμε. Τον ακούουμε να λέγει: «επιθυμία επιθύμησα τούτο το Πάσχα φαγείν μεθ’ υμών…». Επιθύμησα να φάγω μαζί σας. Μόνο που όπως στην Κανά της Γαλιλαίας έτσι και τώρα, μεταπλάθω τον κόσμο μας. Τον κόσμο μας που μας στενεύει, μας πνίγει στο νόμο της ανάγκης και της φθοράς. Ο Χριστός απόψε εγκαινιάζει την Εκκλησία. Δηλαδή ανοίγει ένα παράθυρο στον ουρανό. Ιδρύει ένα κομμάτι του ουρανού στη γη. Πώς; Μα να: «λαβών άρτον εν τοις αγίοις αυτού και αχράντοις και αμωμήτοις χερσίν…». Πήρε ψωμί στα χέρια Του. Όπως χιλιάδες χρόνια πριν πήρε και έπλασεν τον Άνθρωπο. Έτσι και τώρα, ξαναπλάθει τον κόσμο. Πώς; Το ψωμί μετουσιώνεται σε σώμα Του! «ομοίως και το ποτήριον». Έτσι και το κρασί. Το κάνει αίμα Του, το δίδει στους φίλους του. Ανοίγει το δρόμο για τη ζωή.

Αρχίζει στη γη, σήμερα, απόψε, το κεφάλαιο μιας νέας σωτηρίας. Έτσι όπως τότε στον Ιορδάνη στα Θεοφάνια, αγίασε τα ύδατα, έτσι όπως στον πολλαπλασιασμό των πέντε άρτων που χόρτασαν χιλιάδες. Πλαταίνει τον κόσμο μας. Του δίνει νέα διάσταση. Με τι; Με την αγάπη. Με τι; Με το Πάθος, με τη θυσία: «τούτο ποιείτε εις την εμήν ανάμνησιν». Και έτσι ποιούμεν. 

Ο Χριστός προσφέρει τον εαυτό του ολόκληρο. Σε όλους, εις άφεσιν αμαρτιών.

Στρώνει το τραπέζι της Βασιλείας Του.

Ήρεμος, γλυκείς, πράος.

Ενώ έξω, θόρυβος. Αρχιερείς, Γραμματείς και φαρισαίοι, κι ο ανόητος λαός. «σταυρωθείτο». Θα φωνάζει. «σταυρωθείτο!» Ενώ εκείνος μοιράζει το σώμα και το αίμα Του, υπέρ της των πάντων σωτηρίας. Το φως, στο υπερώο του Μυστικού Δείπνου συρρικνώνεται. Το σκοτάδι κυριαρχεί στις ψυχές των ανθρώπων. Ο Ιούδας απλώνει το χέρι του πάνω στο τραπέζι. Πλησιάζει στο φως!! Τόσο κοντά!! Κι όμως δεν ένοιωσε!

«ιδού η χειρ του παραδίδοντος με μετ’ εμού επί της τραπέζης…».Τόσο κοντά μας είναι ο προδότης «μετ’ εμού επί της τραπέζης»….

Μα όλα αυτά μας είναι γνώριμα. Τα γνωρίζει η ψυχή μας. Και τα προσπερνά.

Αύριο θα στολίσουμε τον τάφο, θα ψάλουμε εγκώμια. Επιτάφιο. Σήμερα θα μοιραστούμε τη χαρά μας σ’ ένα Μυστικό Δείπνο αγάπης.

Όταν ο Χριστός κάθεται δίπλα μας ο Ιούδας φεύγει και κρεμιέται στο δένδρο. Και οι δυο μαζί δεν χωρούν.

Είναι οι στιγμές που ζούμε μεγάλες. Μας αποσπούν από την καθημερινότητα μας. Ελαφρύνουν την καρδιά μας. Ο Χριστός επιχειρεί να μας διασκεδάσει απόψε. Μια νύχτα πριν την εις Άδη κάθοδον Του, δείχνει τη δύναμη του ότι Αυτός είναι ο οικοδεσπότης αυτού του κόσμου. Και μας προσφέρει μια μπουκιά αθανασίας. Έναν τρόπο ανθρώπινο, απλό, φιλικό, ένα τραπέζι, για να μας απογειώσει στο τραπέζι το άλλο της επουράνιας Βασιλείας. Επιχειρεί να συνάψει Γάμο απόψε μαζί μας, στην Εκκλησία ενώνοντας μας μεταξύ μας, προσκαλώντας μας να διέλθουμε πέρα από τη στενότητα της ζωής μας. Στο πλάτος της δικής Του καρδιάς. Στην αφθονία της αγάπης Του.

Μόνον να ξεφύγουμε αδελφοί. Να απαρνηθούμε τον εαυτόν μας. Να αγαπήσουμε και να θαυμάσουμε.

Υπάρχει ο Μυστικός Δείπνος. Σ αυτόν ήλθαμε. Όλοι. Γνωρίζουμε τούτο το χώρο. Την Εκκλησία. Ας αναγνωρίσουμε τον Κύριο της και Κύριο μας.

 Και ας υποκύψουμε στην αλήθεια.

Ας ταπεινωθούμε.

ΤΗ ΑΓΙΑ ΚΑΙ ΜΕΓΑΛΗ ΠΕΜΠΤΗ

«Κακείνος υμίν δείξει ανώγαιον μέγα εστρωμένον»

Πορευόμεθα έτσι κι αλλιώς για να συναντήσουμε τον Ιησού. Ο κάθε μας δρόμος είναι ένας δρόμος προς Αυτόν. Σπάνια όμως το καταλάβαμε αυτό.

Εμείς δόσαμε διάφορες ονομασίες σε αυτές μας τις διαδρομές. Και ορίσαμε διάφορους σκοπούς σε αυτές. Και έτσι τις οικειοποιηθήκαμε. Σε αυτούς τους δρόμους και τις διαδρομές ίσως, αναζητήσαμε τον εαυτόν μας, ή κάποιες άλλες που θα μας έδειχναν τον εαυτόν μας. Ή την πραγματοποίηση διάφορων σκοπών που θεωρήσαμε απαραίτητο την εκπλήρωση τους για να έχουμε εαυτό ή να κατέχουμε, κάτι… Πάντοτε «κεράμιον ύδατος» βαστάζοντες. Κουβαλώντας την σαρκική μας υπόσταση σαν ανάγκη, ενίοτε σαν βάρος. Πολλές φορές μεταμφιεσμένοι σε μέριμνα για τους άλλους. Γονείς, παιδιά, εραστές ή συζύγους γεμίζοντας και αδειάζοντας αυτό το κεράμιον ύδατος. Πάντα καθ’ οδόν. Και πάντα πάνω στον δρόμο αυτής μας της αγωνίας, συναντώμεθα με τον Χριστό, που περπατά και Αυτός στους ίδιους δρόμους και μας διατάζει να ξαναβρούμε το σπίτι μας, και προ πάντων τον οικοδεσπότη της οικίας μας.

Πρέπει μέσα σε αυτήν την συνάντηση, εμείς που γυροφέρνουμε κεράμιον ύδατος βαστάζοντες, να εισέλθουμε στην καρδιά μας που είναι ο οίκος μας, κι από εκεί να ανέλθουμε εκεί που η καρδιά θα μας δείξει, στο ανώγαιον της οικίας, της καρδιάς, στον Νου μας, τον μέγα, τον από πριν και από πάντα εστρωμένον.

Εις τον «ανώγαιον» Νουν, δηλαδή σ’ αυτόν που παραμένει πάνω από την γην και τα γήινα. Και εκεί να ετοιμάσουμε δείπνο για τον Κύριον μας.

Όσο περιφερόμεθα αδελφοί, στους δρόμους και τις διαδρομές της πόλεως της ζωής μας, κεράμιον ύδατος βαστάζοντες, βαστάζοντες αυτό το σώμα ας μην ξεχνάμε ότι το σπίτι μας είναι η καρδιά και με κάθε συνάντηση με τον Ιησού εκεί θα επιστρέψουμε. Και ο Ιησούς θα μας παρασύρει πάντοτε εις το «ανώγαιον» της οικίας, αγαπητικά και με βεβαιότητα διότι Εκείνος έχει επιθυμία τούτο το Πάσχα φαγείν μεθ’ ημών. Δική μας ευθύνη να αναστρέψουμε, να δεχθούμε να συμφάγωμεν μαζί Του, εκεί στον χώρο της καρδιάς μας, ή λίγο πιο πάνω, στο ανώγαιο το μέγα, το εστρωμένο, τον Νου μας.

Σιγά-σιγά όλη η πορεία μας θα γίνει Σταυρική πορεία, πορεία προς το πάθος. Αυτά όλα τα γενόμενα εν τη Εκκλησία καθ’ έτος, μας βοηθούν να αναγνωρίσουμε το νόημα όλης μας αυτής της πορείας. Βασικά, το νόημα του Σταυρού μας. Αυτό αν το καταλάβουμε όλα θα γίνουν εύκολα και φωτεινά και πολύ ωραία. Γιατί θα εν-νοήσουμε την εν 

Χριστώ ζωή μας, την εν Θεώ ύπαρξη μας, και ελεύθερα, με την δική μας βούληση θα εισέλθομε εις την οικία μας και θα ανέλθωμεν εις το ανώγαιον αυτής. Επιτέλους.

Όλα τα υπόλοιπα θα τα αναλάβει ο Θεός. Αυτός θα ξαναμοιράσει το σώμα Του και το Αίμα του και θα μας δείξει τον τρόπο να ενωθούμε μαζί Του. Θα ανοίξει τον δρόμο για τον Ιούδα τον Ισκαριώτη που έχουμε τόσο κοντά, μέσα μας. Θα ακούσει και θα οικονομήσει την διάθεση μας να κυριαρχούμε και να μας κυριαρχούν. Όλα αυτά μας τα χαρακτηριστικά θα εμφανιστούν αμέσως μόλις θα βρεθούμε ομοτράπεζοι μαζί Του…

Και θα απλώσουμε το χέρι προς το χέρι Του…

Όλα τα υπόλοιπα, είναι προσωπική υπόθεση του καθ’ ενός μας. Ο Ιούδας μας π. χάριν θα φύγει και θα απαγχονιστεί. Ο Πέτρος μας όμως, όταν αλέκτωρ λαλήσει τρις, θα κλάψει πικρά… από την πολύ αγάπη…

Απόψε, ο Μυστικός Δείπνος του καθ’ ενός μας με τον Νυμφίο. Θα πλησιάσουμε όσο πιο κοντά γίνεται, στο Σώμα και στο Αίμα Του, στην ίδια Του την ουσία.

Την υπέρ ημών διδόμενην και υπέρ ημών εκχυνόμενην.

Αμήν.