Άγιος Μιχαήλ Πακνανάς ή Μπακνανάς ο κηπουρός.

 

Ο Άγιος Μιχαήλ Πακνανάς ή Μπακνανάς, γεννήθηκε στην Αθήνα από ενάρετους γονείς περί το 1750 μ.Χ. και έζησε στη συνοικία της Βλασσαρούς, η οποία βρισκόταν κάτω από την Ακρόπολη, στο σημερινό χώρο της Αρχαίας Αγοράς. Λόγω της πενίας των γονέων του, έμεινε αγράμματος και έγινε κηπουρός.

Κάποια ημέρα ενώ επέστρεψε στην Αθήνα από κάποιο χωριό όπου είχε πάει για δουλειά, συνελήφθη από τους Τούρκους φύλακες και συκοφαντήθηκε ότι μετέφερε κρυφά μπαρούτι για τους επαναστάτες Έλληνες. Οδηγήθηκε στον κριτή όπου διαμαρτυρήθηκε για την αδικία εις βάρος του, αλλά καταδικάστηκε εις θάνατον εκτός και εάν εδέχετο να αρνηθεί την πίστη του και να ασπασθεί το Μωαμεθανισμό, οπότε και θα έσωζε τη ζωή του. Όμως ο ευσεβής και έντιμος εκείνος Αθηναίος, απαντούσε σε ύφος αγέρωχο στις συνεχιζόμενες απειλές των Τούρκων με την χαρακτηριστική φράση, «Δεν τουρκεύω».

Καταδικάσθηκε σε θάνατο και οδηγήθηκε στον τόπο της εκτέλεσης χαίρων και ευχαριστών τον Κύριο που τον αξίωσε της τιμής του μαρτυρίου. Στην αρχή ο δήμιος χτύπησε τον Άγιο με αντεστραμμένο ξίφος στο λαιμό για να τον εκφοβίσει, προσδοκώντας την μεταστροφή του. Όμως ο γενναίος μάρτυρας τον παρότρυνε με θάρρος λέγοντας «Χτύπα για την πίστη». Και όταν ο δήμιος έβαλε το μαχαίρι του στον τράχηλο του Αγίου και τον πλήγωσε λίγο άκουσε από το στόμα του Αγίου την ίδια φράση «Χτύπα για την πίστη». Τελικά ο δήμιος απέτεμε τη σεπτή κεφαλή του το 1771 μ.Χ., χαρίζοντάς του το αμαράντινο στεφάνι του μαρτυρίου και πλουτίζοντας την Εκκλησία των Αθηνών με ένα καλλίνικο μάρτυρα.

Ο αποκεφαλισμός του Αγίου Μιχαήλ έλαβε χώρα επί των μαρμάρων της βορειοανατολικής πλευράς του αρχαίου ναού του Ολυμπίου Διός. Ενδεικτικό είναι ότι μέχρι σήμερα σε έναν από τους στύλους του αρχαίου ειδωλολατρικού ναού σώζεται εγχάρακτη επιγραφή που μαρτυρεί και επιβεβαιώνει το μαρτύριο του Αγίου που συντελέστηκε στον χώρο αυτόν, και αναφέρει: «1771 Ιουλίου 9, απεκεφαλίσθη ο Πακνανάς Μιχάλης …».

Από το 2010 και εντεύθεν έχει καθιερωθεί να τελείται υπαίθρια Θεία Λειτουργία, ανήμερα της εορτής του Αγίου, στον τόπο του ενδόξου μαρτυρίου του. Η πρωτοβουλία ανήκει στον προϊστάμενο του παρακείμενου ναού της αγίας Φωτεινής Ιλισού π. Μάξιμο Κάππα. Την παραμονή της εορτής του Αγίου και ανήμερα είναι δωρεάν η είσοδος στον αρχαιολογικό χώρο των στύλων του Ολυμπίου Διός για τους πιστούς, προκειμένου να συμμετάσχουν στην πανηγυρική Θεία Λειτουργία προς τιμήν του Αγίου.

Ο ενταφιασμός του Αγίου πραγματοποιήθηκε στον πέριξ του αρχαίου ναού χώρο, σε σημείο άγνωστο σήμερα. Στην Αθήνα δεν υπάρχει ναός αφιερωμένος στον Άγιο Μιχαήλ τον Κηπουρό, ωστόσο ο Άγιος τιμάται ιδιαιτέρως σε δύο Ναούς της πρωτεύουσας: Στον Ιερό Ναό Αναλήψεως Κυρίου Νέου Κόσμου (Λαγουμιτζή και Ντελακρουά), καθ’ ότι στην περιοχή αυτή βρίσκονταν οι κήποι του Αγίου και στον Ιερό Ναό Αγίου Φιλίππου Μοναστηρακίου (Ηφαίστου 41), όπου ήταν η ενορία του Αγίου Μιχαήλ.

Σύμφωνα με το άρθρο 50 της αποφάσεως 430/295/9.2.2016/2016 (ΦΕΚ Β’ 527/2016), ο Άγιος Μιχαήλ Μπακνανάς είναι ο Προστάτης Άγιος του Ιδρύματος Νεότητος και Οικογένειας της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αθηνών, στη σφραγίδα του οποίου φέρεται η εικόνα του αγίου Νεομάρτυρος. Προσκυνητάρι αφιερωμένο στον Άγιο υπάρχει και στον χώρο των παιδικών κατασκηνώσεων της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αθηνών, στον Αυλώνα Αττικής. Το 2003, ο Άγιος Μιχαήλ Πακνανάς ανακηρύχθηκε προστάτης άγιος των διαιτολόγων και διατροφολόγων. 

Προς τιμήν του, ένας από τους κεντρικότερους δρόμος, στη συνοικία Νέος Κόσμος της Αθήνας, φέρει το όνομά του (Οδός Μπακνανά) καθώς και η παρακείμενη στάση του τραμ.

 Να σημειώσουμε, τέλος, πως ορισμένοι συναξαριστές, όπως ο Άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης, τοποθετούν το μαρτύριο του Αγίου στο έτος 1770, αντί του 1771 μ.Χ.

Σκέψεις στην ακροθαλασσιά.

 

Με ποιόν μοιάζει ο χριστιανός, που σηκώνει τις θλίψεις της επίγειας ζωής με αληθινή πνευματική σύνεση; Μ’ έναν οδοιπόρο, που στέκεται στην ακροθαλασσιά σε ώρα τρικυ­μίας.

Τα αγριεμένα άσπρα κύματα πλησιάζουν τον οδοιπόρο και, αφού σπάσουν στην άμμο, διαλύονται πάνω στα πό­δια του σε αναρίθμητες μικρές σταγόνες. Η θάλασσα, φιλονικώντας με τον άνεμο, βρυχιέται, υψώνει κύματα σαν βουνά, βράζει, παφλάζει. Το ένα κύμα γεννά και στη συνέχεια καταβροχθίζει το άλλο. Οι κορυφές τους είναι στεφανωμένες με κάτασπρο αφρό. Όλη η θάλασσα είναι καλυμμένη απ’ αυτά τα κύματα, που μοιάζουν με τερά­στιο λάρυγγα φοβερού τέρατος δίχως δόντια.

 Ο οδοιπόρος παρατηρεί το φοβερό θέαμα με ήρεμο λογισμό. Τα μάτια του είναι στη θάλασσα. Πού είναι, όμως, η σκέψη του; Και πού η καρδιά του; Η σκέψη του είναι στις πύλες του θανάτου. Και η καρδιά του στην κρί­ση του Θεού. Εκεί είναι ήδη με τον νου του· εκεί είναι με το αίσθημά του· εκεί είναι οι φροντίδες του· εκεί είναι ο φόβος του.

Από τον φόβο τούτο φεύγει μακριά ο φόβος των επίγειων πειρασμών, θα κοπάσουν οι άνεμοι, θα γαληνέψει η θάλασσα. Εκεί που πρώτα μάνιαζαν τα τεράστια οργισμένα κύματα, δεν θα βλέπει κανείς παρά μια επίπεδη επιφάνεια από νερά ακίνητα, νερά κουρασμένα από τη θύελλα. Μετά τη μεγάλη θαλασσοταραχή, τα νερά θα καταπέσουν σε μια νεκρική ακινησία. Στον διάφανο κα­θρέφτη τους θα αντανακλά ο βραδινός ήλιος, όταν θα σταθεί πάνω από την Κρονστάνδη, θα σκορπίσει τις ακτί­νες του σ’ όλον τον Φιννικό Κόλπο και θα συναντήσει τον ποταμό Νιέβα προς την Πετρούπολη. Θέαμα σαν ζωγράφημα, γνωστό στους κατοίκους της ερήμου του Αγίου Σεργίου. Αυτόν τον ουρανό, αυτή την ακροθαλασσιά, αυτά τα κτίρια πόσοι τα είδαν; Πόσοι είδαν τα αφροστεφανωμένα, τα περήφανα, τα άγρια κύματα; Πάρα πολλοί.

Και όλοι αυτοί έφυγαν. Όλοι βρίσκονται τώρα στην ησυχία του τάφου. Εκεί θα βρεθούν και όσοι σήμερα τα αντικρίζουν. Πόσο άστατα, πόσο φευγαλέα είναι τα επίγεια -όσο των κυμάτων τα αφροστέφανα!

Κοιτάζοντας από τον ήσυχο αρσανά τη θάλασσα του βί­ου να φουσκώνει από τα κύματα των παθών, Σε ευγνω­μονώ, Βασιλιά και Θεέ μου! Μ’ έφερες σ’ ετούτη την αγία μονή. Μ’ έκρυψες «στο απόκρυφο καταφύγιο της θείας Σου παρουσίας από τις άδικες επιθέσεις των ανθρώπων» και με φύλαξες «από συκοφαντικές γλώσσες». Για τούτο μόνο πονάει η ψυχή μου, για τούτο συνταράζεται το άγνω­στο: Θα περάσω, άραγε, από δω, από την ακροθαλασσιά του άστατου και ψεύτικου βίου, «στον τόπο της σκηνής της θαυμαστής, στον οίκο του Θεού, με φωνές χαράς και δοξολογίας, μέσα σε ήχους γιορτινούς»; Θα κατοικήσω, άραγε, εκεί αιώνια; Τι κι αν έχω θλίψεις στον κόσμο; «Εγώ στήριξα τις ελπίδες μου στον Θεό, κι έτσι δεν έχω να φοβηθώ ότι κι αν μου κάνει άνθρωπος»

Έρημος Αγίου Σεργίου, 1843

Αγ. Ιγνάτιος Μπριαντσανίνωφ

(Πηγή: «ΑΣΚΗΤΙΚΕΣ ΕΜΠΕΙΡΙΕΣ» τ. Α’,   Ι. Μ. ΠΑΡΑΚΛΗΤΟΥ)

 

ΚΥΡΙΑΚΗ ΠΕΜΠΤΗ ΕΚ ΤΟΥ ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ

Βαρύ το σημερινό Ευαγγέλιο αγαπητοί αδελφοί.

Μιλά για μία συνάντηση του θεού με δύο πολύ δυστυχισμένους ανθρώπους.

«εκ των μνημείων εξερχόμενοι, χαλεποί λίαν». Δαιμονιζόμενοι.

Όμως τα δαιμόνια τα κατοικούντα μέσα σ αυτούς αναγνώρισαν στο πρόσωπο του Ιησού, τον Χριστό «και  έκραξαν λέγοντες», «Τι ημίν και σοί Ιησού, Υιέ του Θεού;»

Προσέξατε αγαπητοί μου αδελφοί, αυτήν την τόσο σημαντική λεπτομέρεια.

Οι δύο δαιμονιζόμενοι αποκαλούν τον Κύριο με ολόκληρο τον τίτλο της θεότητας Του. Αναγνωρίζουν αμέσως το Θείο Πρόσωπο και την ανωτερότητα της εξουσίας Του. Σε τέτοιο βαθμό που αμέσως Τον παρακαλούν να τους επιτρέψει εφόσον εξέλθουν να πάνε στους χοίρους.

Το πρώτο και πολύ σημαντικό για το οποίο πρέπει να μιλήσουμε, είναι ότι και εδώ, ξεκάθαρα το Ευαγγέλιο μας περιγράφει την ύπαρξη των δαιμονίων και τα όρια της ύπαρξης τους. Και είναι πολύ σημαντικό να προσέξουμε αυτήν την περιγραφή ιδιαίτερα εμείς οι άνθρωποι της λογικής και της επιστήμης. Διότι σήμερα πολύ συχνά αγνοούμε την δαιμονική επιρροή ή την συγχέουμε με τις ψυχικές νόσους. Και είναι μία πολύ σοβαρή αναπηρία του πολιτισμού μας. Τα δαιμόνια υφίστανται και αντιμάχονται την ζωή. Όμως έχουν ανάγκη από «ξενιστές», από φιλοξενία. Βλέπετε ότι δεν μπορούν να υπάρξουν αυτόνομα μέσα στην κτίση. Κατέχουν ψυχές και τις οδηγούν στο μαρτύριο. Οι άνθρωποι της σημερινής παραβολής κατοικούσαν στα μνήματα. Μακριά από την ζωή. Έξω της πόλεως «χαλεποί λίαν».

Και με την συνάντηση τους με τον Χριστό οι άνθρωποι ελευθερώνονται. Τα δαιμόνια πρέπει να φύγουν. Τι λέγουν όμως; «ήλθες ώδε, προ καιρού βασανίσαι ημάς;»

Δεν ήλθε ο καιρός ακόμα για να μας βασανίσεις. Δεν ήλθε ο καιρός. Ποιος καιρός αγαπητοί μου αδελφοί;

Ένα δεύτερο, σημαντικό στοιχείο.

Θα έλθει ο καιρός που τον ξέρουν τα δαιμόνια που ο Χριστός θα καταργήσει την εξουσία τους.

Και υπάρχουν και θα νικηθούν από τον Θεό του φωτός.

Μα αναζητούν εντωμεταξύ ψυχές να απολέσουν. Και μιά Τρίτη λεπτομέρεια που πρέπει να προσέξουμε: Ζητούν την άδεια εάν είναι να εξέλθουν από τους ανθρώπους να πάνε στους χοίρους Πρέπει να ξέρετε ότι ήταν απαγορευμένο στους Εβραίους να εκτρέφουν χοίρους. Παρατυπούσαν οι Γεργεσηνοί και αυτήν την παρατυπία «εκμεταλλεύτηκαν» τα δαιμόνια για να βρουν νέο ξενιστή. Τους χοίρους.

«και ιδού όρμησε πάσα η αγέλη κατά  του κρημνού εις την θάλασσα και απέθανον εν τοις ύδασι»

Βλέπετε αδελφοί μου. Ενώ οι άνθρωποι συγκατοικούσαν και συμβίωναν με τα δαιμόνια, οι χοίροι όρμισαν και πνίγηκαν στη θάλασσα.

Ανθρώπους ζητούν οι δαίμονες.

Και οι άλλοι; Οι Γεργεσινοί; Εδώ έχουμε μία έκπληξη. Όταν μαθαίνουν τα    γενόμενα, για τους γνωστούς σε όλους δαιμονιζόμενους και για την αγέλη των χοίρων, ζητούν από τον Κύριο απλά, να απέλθει των ορίων αυτών. Να φύγει.

Τι τους θορύβησε; Η θεραπεία των συνανθρώπων τους ή η απώλεια των χοίρων;

Πάντως ο Χριστός, ο Θεός της ελευθερίας,

«εμβάς εις το πλοίον, διεπέρασεν…»

Έφυγε.

Διεπέρασεν

Ας   κρατήσουμε αυτήν την λέξη. Με φόβο. Και αγάπη. Ας κρατήσουμε αυτήν την εικόνα στον Νου μας. Όλη η πόλη παρακάλεσε αυτόν όπως «μεταβεί από των ορίων αυτών».

Εκείνον που πριν από λίγο αναγνώρισαν τα δαιμόνια.

Οι άνθρωποι του εζήτησαν να φύγει...

Η δική μας η πόλη, τι κάνει αγαπητοί μου αδελφοί;

Η δική μας η βιοτή;

Εκτρέφει χοίρους για τις ανάγκες των Ρωμαίων; Συμβιώνει με

δαιμονισμένους που κατοικούν στα μνήματα; Με τι παράξενες και αφύσικες καταστάσεις έχουμε συμβιβαστεί;

Και στον Μεγάλο Επισκέπτη;

Μήπως Του ζητάμε: «ίνα απέλθει;»